خطبه ۵۱

ترجمهٔ محمد دشتی

(در سال 37 هجرى پس از ورود به صحراى صفّين براى در اختيار گرفتن آب فرات خطاب به خط شكنان سپاه فرمود):

فرمان خط شكستن و آزاد كردن آب فرات:

شاميان با بستن آب شما را به پيكار دعوت كردند.(1) اكنون بر سر دو راهى قرار داريد: يا به ذلّت و خوارى بر جاى خود بنشينيد، و يا شمشيرها را از خون آنها سيراب سازيد تا از آب سيراب شويد. پس بدانيد كه مرگ در زندگى توأم با شكست، و زندگى جاويدان در مرگ پيروزمندانه شماست. آگاه باشيد، معاويه گروهى از گمراهان را همراه آورده و حقيقت را از آنان مى پوشاند، تا كور كورانه گلوهايشان را آماج تير و شمشير كنند.

_____________________________

(1) عبد اللّه بن عوف نقل مى ‏كند: پيش از آنكه سپاه كوفه به صحراى صفّين برسد، سربازان معاويه به فرماندهى «ابو الأعور» رودخانه فرات را در اختيار گرفتند، امام على عليه السّلام «صعصعة بن صوحان» را به سوى معاويه فرستاد كه چرا شريعه فرات را بستند؟ معاويه با ياران خود مشورت كرد. «وليد بن عقبه» و «عبد اللّه بن سعيد» گفتند آب را همچنان بسته نگهداريد تا سپاه كوفه از تشنگى بميرند، ولى «عمرو عاص» گفت «على مردى نيست كه تشنه بماند، او همان مردى است كه مى‏ گفت اگر چهل نفر ياور داشتم حق خود را پس از سقيفه مى‏ گرفتم، اكنون كه بزرگان عراق و حجاز همراه او مى‏ باشند!» معاويه هم چنان دستور داد كه آب را بسته نگه دارند. به فرمان امام عليه السّلام خط شكنان سپاه به فرماندهى امام حسن عليه السّلام حمله كردند، آب را در اختيار گرفته، سپاه معاويه را كنار زدند، امّا امام على عليه السّلام دستور داد كه آب براى هر دو لشكر آزاد باشد، اين عمل جوانمردانه امام، باعث بيدارى بسيارى از شاميان شد كه برخى از آنان به سپاه امام پيوستند.

ترجمهٔ سید جعفر شهیدی

و از خطبه هاى آن حضرت است چون سپاهيان معاويه در نبرد صفيّن شريعه فرات را گرفتند و ياران على را از برداشتن آب بازداشتند:

از شما خواستند تا دست به جنگ بگشاييد. پس يا به خوارى برجاى بپاييد و از رتبه اى كه داريد فروتر آييد، يا شمشيرها را از خون تر كنيد، و آب را از كف آنان به در كنيد. خوار گشتن و زنده ماندنتان مردن است، و كشته گشتن و پيروز شدن، زنده بودن. معاويه گروهى نادان را به دنبال خود مى كشاند و حقيقت را از آنان مى پوشاند. -كوركورانه پى او مى تازند- تا خود را به كام مرگ در اندازند.