خطبه ۲۳۸

ترجمهٔ محمد دشتی

(در باره دو داور عراق و شام و نكوهش كوفيان فرمود):

1. وصف شاميان:

شاميان درشت خويانى پست، بردگانى فرو مايه اند كه از هر گوشه اى گرد آمده، و از گروه هاى مختلفى تركيب يافته اند،(1) مردمى كه سزاوار بودند احكام دين را بياموزند، و تربيت شوند، و دانش فراگيرند، و كار آزموده شوند، و سرپرست داشته باشند، و دستگيرشان كنند، و آنها را به كار مفيد وادارند. آنان نه از مهاجرانند و نه از انصار، و نه آنان كه خانه و زندگى خود را براى مهاجران آماده كرده، و از جان و دل ايمان آوردند.

______________________________

(1). طرفداران تفكّر موبوكراسى ‏MOBOCRACY كه اعتقاد دارند حكومت بايد در دست رجّاله‏ ها و اوباش و مردم عوام باشد، كه يكى از تعاريف دموكراسى هم همين است.

2. نكوهش از انتخاب حكم:

آگاه باشيد كه شاميان در انتخاب حكم، نزديك ترين فردى را كه دوست داشتند برگزيدند، و شما فردى را كه از همه به ناخشنودى نزديك تر بود انتخاب كرديد،(1) همانا سر و كار شما با عبد اللّه پسر قيس است كه مى گفت: «جنگ فتنه است بند كمان ها را ببرّيد و شمشيرها را در نيام كنيد».

اگر راست مى گفت پس چرا بدون اجبار در جنگ شركت كرده و اگر دروغ مى گفت پس متّهم است. براى داورى عبد اللّه بن عباس را رو در روى عمرو عاص قرار دهيد، و از فرصت مناسب استفاده كنيد، و مرزهاى دور دست كشور اسلامى را در دست خود نگه داريد، آيا نمى بينيد كه شهرهاى شما ميدان نبرد شده و خانه هاى شما هدف تيرهاى دشمنان قرار گرفته است.

______________________________

(1). شاميان عمرو عاص، و كوفيان ابو موسى را انتخاب كردند، نام ابو موسى، عبد اللّه بن قيس است كه در زمان عثمان والى كوفه گرديد، و چون امام او را عزل كرد كينه ‏اى در دل گرفت، از منافقانى بود كه پس از بيعت غدير خم مى ‏خواستند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را ترور كنند.

ترجمهٔ سید جعفر شهیدی

و از سخنان آن حضرت است در باره دو داور عراق و شام و نكوهش شاميان:

درشتخويانى دون پايه، بندگانى فرومايه از هرگوشه اى گرد آوريده، و از اين سو و آن سو چيده. مردمى كه بايستى احكام دينشان اندوزند و ادبشان بياموزند، و تعليمشان دهند و كار آزموده شان كنند، و بر آنان سرپرست بگمارند، و دستشان گيرند و -آزادشان نگذارند-. نه از مهاجرانند و نه از انصار، و نه از آنان كه در خانه ماندند- در ايمان استوار.

آگاه باشيد كه مردم براى خود كسى را گزيدند كه بدانچه دوست مى دارند از همه نزديكتر است، و شما كسى را گزيديد كه بدانچه ناخوش مى شماريد از همه نزديكتر. ديديد ديروز عبد اللّه پسر قيس چه مى گفت: «فتنه اى آغاز شده است، پس زه كمانهاى خود را باز كنيد و شمشيرهاى خويش را در نيام نهيد.»

اگر ابو موسى در آنچه گفت راستگو بود، با آمدنش -نزد ما- بى آنكه مجبور باشد خطا كرد، و اگر دروغگو بود راه تهمت را بر خود وا كرد. عبد اللّه پسر عباس را روبروى عمرو پسر عاص بگماريد، فرصتى را كه هست غنيمت شماريد و شهرهاى دور دست را در دست خود نگاه داريد. نمى بينيد چگونه در آن شهرها آتش جنگ سوزان است، و خان و مانها ويران.