متن عربی
تصحیح صبحی صالحومن خطبة له (عليه السلام) وتشتمل على تهذيب الفقراء بالزهد وتأديب الاغنياء بالشفقة
أمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ الاْمْرَ يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ إِلَى الاْرْضِ كَقَطر المَطَرِ إِلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا قُسِمَ لَهَا مِنْ زِيَادَةٍ أَوْ نُقْصَانٍ، فإذا رَأَى أَحَدُكُمْ لاِخِيهِ غَفِيرَةًفي أَهْلٍ أَوْ مَالٍ أَوْ نَفْسٍ فَلاَ تَكُونَنَّ لَهُ فِتْنَةً، فَإِنَّ المَرْءَ المُسْلِمَ مَا لَمْ يَغْشَ دَنَاءَةً تَظْهَرُ فَيَخْشَعُ لَهَا إِذَا ذُكِرَتْ، وَيُغْرَى بهَا لِئَامُ النَّاسِ، كانَ كَالفَالِجِ اليَاسِرِشة الَّذِي يَنْتَظِرُ أَوَّلَ فَوْزَةٍ مِنْ قِدَاحِهِ تُوجِبُ لَهُ المَغْنَمَ، وَيُرْفَعُ عَنْهُ بهاالمَغْرَمُ.
كَذْلِكَ المَرْءُ المُسْلِمُ البَرِيءُ مِنَ الخِيَانَةِ يَنْتَظِرُ مِنَ اللهِ إِحْدَى الحُسْنَيَيْنِ: إِمَّا دَاعِيَ اللهِ فَمَا عِنْدَ اللهِ خَيْرٌ لَهُ، وَإِمَّا رِزْقَ اللهِ فَإِذَا هُوَ ذُوأَهْلٍ وَمَالٍ، وَمَعَهُ دِينُهُ وَحَسَبُهُ. إِنَّ المَالَ وَالبَنِينَ حَرْثُ الدُّنْيَا، والعَمَلَ الصَّالِحَ حَرْثُ الاْخِرَةِ، وَقَدْ يَجْمَعُهُمَا اللهُ لاِقْوَامٍ،
فَاحْذَرُوا مِنَ اللهِ مَا حَذَّرَكُمْ مِنْ نَفْسِهِ، وَاخْشَوْهُ خَشْيَةً لَيْسَتُ بَتَعْذِيرٍ وَاعْمَلُوا في غَيْرِ رِيَاءٍ وَلاَ سُمْعَةٍ؛ فَإِنَّهُ مَنْ يَعْمَلْ لِغَيْرِ اللهِ يَكِلْهُ اللهُ إِلَى مَنْ عَمِلَ لَهُ. نَسْأَلُ اللهَ مَنَازِلَ الشُّهَدَاءِ، وَمُعَايَشَةَ السُّعَدَاءِ، وَمُرَافَقَةَ الاْنْبِيَاءِ.
أَيُّهَا النّاسُ، إِنَّهُ لاَ يَسْتَغْنِي الرَّجُلُ ـ وَإِنْ كَانَ ذَا مَالٍ ـ عَنْ عَشِيرَتِهِ، وَدِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَيْدِيهِمْ وَأَلسِنَتِهمْ، وَهُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَيْطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَأَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ، وَأَعْطَفُهُمْ عَلَيْهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إنْ نَزَلَتْ بِهِ. وَلِسَانُ الصِّدْقِ يَجْعَلُهُ اللهُ لِلْمَرْءِ في النَّاسِ خَيْرٌ لَهُ مِنَ المَالِ يُورِثُهُ غيرَهُ.
ومنھا : أَلاَ لاَيَعْدِلَنَّ أَحَدُكُمْ عَنِ القَرَابِةِ يَرَى بِهَا الخَصَاصَةَ أنْ يَسُدَّهَا بِالَّذِي لايَزِيدُهُ إِنْ أَمْسَكَهُ وَلاَ يَنْقُصُهُ إِنْ أَهْلَكَهُ، وَمَنْ يَقْبِضْ يَدَهُ عَنْ عَشِيرَتِهِ، فَإِنَّمَا تُقْبَضُ مِنْهُ عَنْهُمْ يَدٌ وَاحِدَةٌ، وَتُقْبَضُ مِنْهُمْ عَنْهُ أَيْد كَثِيرَةٌ; وَمَنْ تَلِنْ حَاشِيَتُهُ يَسْتَدِمْ مِنْ قَوْمِهِ المَوَدَّةَ.
قال السيد الشريف: اقول: الغفيرة ها هنا الزيادة و الكثرة ، من قولهم للجمع الكثير: الجم الغفير، و الجماء الغفير. و يروي «عِفوة من اهل أو مال» و العِفوة: الخيار من الشيء، يقال: اكلت عِفوة الطعام، اي خياره. وما أحسن المعنى الذي أراده (عليه السلام) بقوله: «ومن يقبض يده عن عشيرته...» إلى تمام الكلام، فإن الممسك خيره عن عشيرته إنما يمسك نفع يد واحدة; فإذا احتاج إلى نصرتهم، واضطر إلى مرافدتهم قعدوا عن نصره، وتثاقلوا عن صوته، فمنع ترافد الايدي الكثيرة، وتناهض الاقدام الجمة.
ترجمهٔ فارسی
ترجمهٔ محمد دشتی
تحدوكم،از حدى الإبل:يعنى با آواز و سرود خواندن،شتر را راندن. دعوت كنندگان،طلحه و زبير و عائشه مىباشند. ترجمه خطبه 48 (به هنگام حركت براى جنگ با شاميان،در نخيلۀ كوفه در 25 شوّال سال 37 هجرى قمرى ايراد فرمود پس از ستايش پروردگار،بدانيد كه تقديرهاى الهى چون قطرات باران از آسمان به سوى انسانها فرود مىآيد،و بهرۀ هر كسى،كم يا زياد به او مىرسد پس اگر يكى از شما براى برادر خود،برترى در مال و همسر و نيروى بدنى مشاهده كند،مبادا فريب خورد و حسادت كند زيرا مسلمان(تا زمانى كه دست به عمل پستى نزده كه از آشكار شدنش شرمنده باشد و مورد سرزنش مردم پست قرار گيرد به مسابقه دهندهاى مىماند كه دوست دارد در همان آغاز مسابقه پيروز گردد تا سودى به دست آورد و ضررى متوجّه او نگردد هم چنين مسلمانى كه از خيانت پاك است انتظار دارد و يكى از دو خوبى نصيب او گردد يا دعوت حق را لبيك گفته عمر او پايان پذيرد«كه آنچه در نزد خداست براى او بهتر است »، و يا خداوند روزى فراوان به او دهد و صاحب همسر و فرزند و ثروت گردد،و هم چنان دين و شخصيّت خود را نگاهدارد همانا ثروت و فرزندان،محصول دنيا و فانى شدنى و عمل صالح زراعت آخرت است گر چه گاهى خداوند،هر دوى آن را به ملّتهايى خواهد بخشيد از خدا در آن چه اعلام خطر كرده است بر حذر باشيد از خدا آنگونه بترسيد كه نيازى به عذر خواهى نداشته باشيد عمل نيك انجام دهيد بدون آن كه به ريا و خود نمايى مبتلا شويد زيرا هر كس،كارى براى غير خدا انجام دهد،خدا او را به همان غير واگذارد از خدا،درجات شهيدان،و زندگى سعادتمندان،و هم نشينى با پيامبران را درخواست مىكنيم ضرورت تعاون با خويشاوندان اى مردم،انسان هر مقدار كه ثروتمند باشد،باز از خويشاوندان خود بى نياز نيست كه از او با زبان و دست دفاع كنند خويشاوندان انسان،بزرگترين گروهى هستند كه از او حمايت مىكنند و اضطراب و ناراحتى او را مىزدايند و در هنگام مصيبتها نسبت به او،پر عاطفهترين مردم مىباشند نام نيكى كه خدا از شخصى در ميان مردم رواج دهد بهتر از ميراثى است كه ديگرى بردارد قسمت ديگرى از همين خطبه) آگاه باشيد،مبادا از بستگان تهيدست خود رو برگردانيد فالج ياسر:در دوران جاهليّت شترى را مىكشتند و براى تقسيم گوشت آن به مسابقه تير اندازى متوسّل مىشدند،ده تير بود كه هفت عدد آن علامتى مخصوص داشت و سه تاى آن بدون نشان بود هر كس كه تير او به هدف مىخورد سهم بيشترى از گوشت شتر داشت.از اين رو هر كسى دوست داشت كه همان آغازين تيرى را كه رها مىكند به هدف زده برندۀ مسابقه باشد. ترجمه خطبه 48 (به هنگام حركت براى جنگ با شاميان،در نخيلۀ كوفه در 25 شوّال سال 37 هجرى قمرى ايراد فرمود آن كس كه دست دهندۀ خود را از بستگانش باز دارد تنها يك دست را از آنها گرفته امّا دستهاى فراوانى را از خويش دور كرده است و كسى كه پر و بال محبّت را بگستراند،دوستى خويشاوندانش تداوم خواهد داشت مىگويم:(غفيره،در اينجا به معناى فراوانى اموال است،چنانكه جمعيّت فراوان را نيز «الجم الغفير»مىگويند و نقل شد كه بجاى«الغفيره»،«عفوة من اهل او مال»،به كار مىبردند،و«عفوة»به معناى نمونۀ خوب از ميان يك جنس است چنان كه گفته مىشود، «اكلت عفوة الطعام»يعنى قسمتهاى خوب غذا را خوردم و چه زيباست معنايى كه امام عليه السّلام از جملۀ «و من يقبض يده عن عشيرته» تا آخر كلام اراده فرمود زيرا كسى كه خير و نيكىهاى خود را از خويشاوندان خود قطع كند،تنها سود يك تن را از آنها باز داشته امّا به هنگام احتياج شديد،يارى تمام آنها را از خود دور كرده كه آنها به نداى او پاسخ نمىگويند در اين صورت خود را از سود فراوان خويشاوندان محروم ساخته و گروهى را از يارى خود باز داشته است
ترجمهٔ سید جعفر شهیدی
و از خطبههاى آن حضرت است تقديرهاى آسمان همچون قطرههاى باران به زمين،بر هر كس فرود مىآيد،و نصيب او را بيش يا كم بدو مىپيمايد و از خطبههاى آن حضرت است در يكى از روزهاى صفين كه مرد مسلمان از خيانت پاك،ما دام كه آلودۀ كارى پست نگرديده،كارى كه اگر آشكار شود خوار و حقير گردد و فرومايگان بر او چير چون مقامر چيرهدستى است كه انتظار برد تا در دست نخستين غنيمت يابد و از غرامت برهد همچنين مرد مسلمان از خيانت پاك يكى از دو پاداش را از خدا چشم مىدارد يا خدايش نزد خود بخواند، كه آنچه نزد خداست براى او بهتر است يا او را روزى رساند،كه آن گاه داراى زن و فرزند،و مال و دين،و شرف و گوهر است همانا مال و فرزندان نصيبۀ اين جهان است و كردار نيك كشتهاى براى آن جهان و بود،كه خدا نعمت دنيا و نعيم آخرت را به مردمى بخشد از خدا بترسيد چنانكه سزا باشد ،نه ترسى كه عذر خواه گناهان شما باشد براى خدا كار كنيد نه براى نشان دادن به ديگران،و يا شنودن اين و آن كه هركس براى جز خدا كارى كند،خدا او را به وى وامىگذارد از خداوند رتبت شهيدان، و زيستن با سعيدان و همراهى با پيمبران را مىخواهم مردم!مرد،اگر چه مالدار باشد،از كسان خويش بىنياز نيست تا با دست و زبان از او دفاع كنند چه كسان وى از همه بدو نزديكترند و جانب او را بهتر فراهم آورند و به هنگام رسيدن بلا از ديگران مهربانترند و نام نيكى كه خدا از آدمى ميان مردمان بر جاى گذارد،بهتر از ميراثى است كه ديگرى بردارد و از خطبههاى آن حضرت است در يكى از روزهاى صفين آن هم به چيزى كه اگر نبخشد بر مال او نيفزايد،و اگر بخشد كاهش در مالش پديد نيايد كسى كه يارى خود را از كسانش دريغ دارد يكدست را از آنان بازداشته، و دستهايى را از يارى خود بداشته و آن كه با اطرافيان طريق نرمى گزيند، پيوسته از كسان خويش مودت بيند مىگويم،«غفيرة»در اينجا به معنى زيادت و كثرت است كه گويند: «جمع كثير و جمّ غفير»يا«جمّاء غفير »،و«عفوة»كسان يا مال نيز روايت شده است،و«عفوة»گزيدۀ چيزى است گويند«عفوۀ طعام» را خوردم،يعنى بهترين آن را و سخن امام،«كسى كه يارى خود را از خويشاوندانش باز دارد...»چه سخنى نيكوست چه آن كه خير خود را از خويشاوندانش باز دارد سود يك تن را از آنان بازداشته و اگر به يارى آنان نيازمند شود و از كمك آنان ناچار باشد او را يارى نكنند و به فرياد وى نرسند كه در اين صورت خود را از سود بسيار كسان محروم ساخته و گروهى را از يارى خود باز داشته است
شرحهای خطبه ۲۳شرح موردنظر را انتخاب کنید۴ شرح
با گشودن این بخش، شرحها بارگیری میشوند.