خطبه ۵۸

ترجمهٔ محمد دشتی

(در سال 38 هجرى پس از ماجراى حكميّت، و شنيدن شايعات فراوان در نكوهش خوارج فرمود):

خبر از آينده شوم خوارج:

سنگ حوادث و بلا بر شما ببارد، چنانكه اثرى از شما باقى نگذارد. آيا پس از ايمانم به خدا، و جهاد كردنم در ركاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به كفر خويش گواهى دهم؟ اگر چنين كنم گمراه شده و از هدايت شدگان نخواهم بود.

پس به بدترين جايگاه رهسپار شويد، و به راه گذشتگان باز گرديد. آگاه باشيد به زودى پس از من، به خوارى و ذلّت گرفتار مى شويد و شمشير برنده بر شما مسلّط مى گردد، و به استبدادى دچار خواهيد شد كه براى ديگر ستمگران راه و رسم حكومت قرار خواهد گرفت.

مى گويم: (سخن امام على عليه السّلام كه فرمود «و لا بقى منكم آبر» سه گونه روايت شده است، اوّل- آنگونه كه ما آورده ايم، آبر، از باب «يأبر النّخل» به معناى اصلاح كننده آمده. دوم- «آثر» نقل شد يعنى باز گو كننده حديث، و اين نقل به نظر من بهتر است، گويا امام عليه السّلام مى فرمايد، از شما خبر دهنده اى باقى نماند. سوم- «آبز» با «ز» نيز روايت شد به معناى هلاك شونده، پرش كننده، كه به هلاك شونده «آبز» گويند).

ترجمهٔ سید جعفر شهیدی

و از سخنان آن حضرت است در باره خوارج:

سنگ بلا بر سرتان ببارد، چنان كه نشانى از شما باقى نگذارد. پس از ايمان به خدا و جهاد با محمّد مصطفى (ص) بر كفر خود گواه باشم؟ اگر چنين كنم گمراه باشم، و در رستگارى بيراه.

كنون گمراهى را راهنماى خويش و راه گذشته را پيش گيريد، همانا كه پس از من همگيتان خواريد و طعمه شمشير برنده مردم ستمكار، كه اين رفتار را سنّت شمارند -و شما را از ميان بردارند-.

[گفته امام (ع) «و لا بقى منكم آبر»، «آبر» را به «با» و «را» روايت كرده اند،» آنكه خرمابن را اصلاح كند، و «آثر» نيز روايت شده و آن به معنى كسى است كه حديث روايت كند، و اين نزد من درست ترين وجه ها است. گويى امام (ع) مى فرمايد: كسى از شما مماند كه حديث شما را باز گويد و «آبز» نيز روايت شده است، و آن به معنى جهنده و هلاك شونده است.]